Geschiedenis Romeinse Rijk

Romeinse rijk

 

Het Romeinse Rijk is misschien wel de bekendste periode uit de oudheid. Wij hebben dan ook veel aan deze periode te danken, denk maar aan onze centrale verwarming. Zij hadden zelfs vloerverwarming! In dit artikel ga ik in het kort door de Romeinse periode heen, vanaf het ontstaan tot haar ondergang.

 

Rome

Volgens de legende zou de stad op 21 april zijn gesticht in het jaar 753 v. Chr. De geschiedenis gaat echter dan nog verder terug in de tijd, naar ca. 1000 v. Chr. toen de Latijnen zich gingen vestigen in de streek rond Rome, wat ze Latium noemden.

 

Archeologisch onderzoek spreekt deze legende tegen. Het komt erop neer dat Rome in drie fasen is ontstaan. De eerste fase valt in 1000-830 v. Chr. waarin de Palatijnse heuvel, de Capitool en de Quiriaal al bewoond werden. In de tweede fase die tussen 830 – 630 v. Chr. viel, werd er een verdedigingswal opgetrokken (Septimonium) rond de zeven heuvels, maar of dit om een religieuze of staatkundige eenheid gaat is niet duidelijk.

De laatste fase valt na 630 v. Chr. en pas in deze fase ontwikkelde Rome zich als een echte stad, onder de invloed van Etrusken.

 

Romeinse geschiedenis

Het Romeinse rijk wordt onderverdeeld in drie perioden, de koningstijd (750 – 509 v. Chr.), de republiek (509 – 27 v. Chr.) en het keizerrijk (27 v. Chr – 395 n. Chr.). Het is de keizertijd die het meest bekend is van allemaal.

 

Koningstijd

Tijdens deze periode bestond het Romeinse Rijk alleen nog uit de stad Rome met daaromheen wat kleine dropen en gehuchten. Archeologisch gezien is over deze periode zo weinig bekend, dat deze vooral is gebaseerd op mythen, niet op feitelijke bewijzen. Toch schijnt deze periode lang te hebben geduurd, ca. 240 jaar. De laatste koning werd verdreven door de edelman Lucius Iunius Brutus in het jaar 509 v. Chr. Hij stichtte de Romeinse Republiek.

 

Wil je meer weten over de mythe?

Kijk eens op: http://nl.wikipedia.org/wiki/Romeins_Koninkrijk

 

 

Republiek

De republiek is de periode dat het echte Romeinse Rijk ging ontstaan. Dat wil zeggen dat het ging uitgroeien tot een wereldrijk. Zij ging van 900 vierkante kilometer in het jaar 500 v. Chr. naar 25.000 vierkante kilometer in het jaar 260 v. Chr. Deze periode moet niet verward worden met de republieken die in de moderne tijd hebben bestaan, die overigens maar kort hebben geduurd.

De Romeinse Republiek kende een senaat die de macht had over het rijk. Zij bestond uit grondbezitters en leden van oude families van Rome die in de vorige periode de macht in handen hadden. Zij regeerden met strakke hand en hield het volk als pachters goed in hun greep. Grondbezitters werden patriciërs genoemd en zij bezaten 100 hectare aan grond waar gewassen werden verbouwd om aan hun voedselbehoeften te voorzien. Ook hadden zij slaven die het huishouden deden. Men was pas volwaardig burger als men zich zware wapenuitrusting van een legioensoldaat kon veroorloven.

Ook als politiek was het redelijk stabiel. Burgers hadden nauw contact met hun landheer, die een zekere zeggenschap had over de burgers die onder hem vielen. Tijdens een volksvergadering stemden de burgers alleen op de kandidaat die de landheer hen had aangewezen. Daar tegenover stond dat, als burgers in juridische of economische moeilijkheden verkeerde, zij bij hun landheer terecht konden. Je zou eigenlijk kunnen stellen dat ons rechtssysteem daar langzaam uit is geboren, wij kennen immers nu de advocaat.

Later wilden het volk ook meer te vertellen hebben, maar het duurde tot 366 v. Chr. voor een niet-patriciër werd gekozen in het consul. Burgers werkten zich steeds meer op door nuttig te zijn in goede handel of belastingpachter (die vaak ook goed dienst deden als ruiter voor het leger met hun eigen paard) men kreeg steeds meer vermogen en de grens tussen de gewone burger en staatsman werd steeds vager.

Om bovenaan te blijven staan, werd het landbezit van een patriciër steeds groter, dit werd namelijk als status gezien en het rijk groeide en groeide.

 

Het was Julius Caesar die riep dat hij weer een monarchie wilde oprichten en zichzelf tot koning wilde benoemen. Uiteindelijk leidde dit tot de moord op Caesar in 44 v. Chr. Marcus Antonius nam Caesars partij over en sloot bondgenootschap met Cleopatra uit Egypte die ook zijn minnares werd. In 31 v. Chr. werden hij en Cleopatra verslagen door Octavianus. Met de titel Augustus zou hij uiteindelijk de eerste keizer van het Romeinse rijk worden, in 27 v. Chr.

 

Keizertijd

Deze tijd is gesplitst in twee periodes, het Principaat en het Dominaat. Het principaat begon in 27 v. Chr en eindigde in 284 n. Chr. Het dominaat liep van 284 tot 395 n. Chr.

 

Augustus was een achter neef van Julius Caesar. Hij voerde het plan van Caesar in 27 v. Chr. door en stichtte het Romeinse Keizerrijk onder het Principaat. Aanvankelijk had hij willen aftreden maar het senaat weigerde dit te accepteren. Zijn plan was om het rijk verder uit te breiden tot aan de Elbe in Germania, maar na een nederlaag gaf hij dit plan op. Hij richtte zijn aandacht op het stichten van Pax Romana, een door de legioenen bewaakte vrede.

In 23 v. Chr. volgde Marcus Vipsanius Agrippa Augustus op. Agrippa trouwde met de dochter van Augustus Julia die hem drie dochters schonk.

 

In 100-200 n. Chr. beleefde het keizerrijk een gouden eeuw. Dit gebeurde onder de macht van Adoptiefkeizers. Zij kozen tijdens hun leven een geschikte troonopvolger die zij als zoon adopteerden om hen op te leiden als zodanig. Er heerste in die tijd binnenlandse rust en door een efficiënt leger werden buitenlandse bedreigingen goed afgeweerd. Onder leiding van keizer Trajanus was het rijk op zijn grootst en reikte tot aan Engeland, in de jaren 98-117 n. Chr.

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/71/Extent_of_the_Roman_Republic_and_the_Roman_Empire_between_218_BC_and_117_AD.png/800px-Extent_of_the_Roman_Republic_and_the_Roman_Empire_between_218_BC_and_117_AD.png

 

De laatste Adoptiefkeizer Marcus Aurelius brak de traditie om een opvolger uit te kiezen. Hij benoemde zijn eigen zoon als troonopvolger. Deze bleek echter niet de juiste kwaliteiten te beschikken en werd in 192 n. Chr. vermoord. Na zijn dood begon het rijk meer in verval te raken en kreeg men het moeilijk zich goed aan de grenzen te verdedigen. Uiteindelijk viel het Principaat in 284 n. Chr.

 

In het Dominaat veranderde het keizersambt volledig. De eerste keizer in deze periode was Diocletianus. Hij wilde de eenheid van het keizerrijk herstellen. De godsdienst moest daar een bijdrage aan leveren; iedereen die de goden niet vereerde werd ter dood gebracht. Diocletianus kwam erachter dat een eenhoofdige regering voor problemen zorgde, dus stelde hij Maximianus, tevens zijn vriend, aan het hoofd van het westelijke deel van het rijk terwijl hij zelf over de oostelijke helft bleef regeren. In 293 benoemden de beide keizers twee opvolgers, Constantinus I ‘Chlorus’ en Galerius. Deze kregen ieder een kwart van het rijk om over te regeren en zelf namen ze ieder een kwart, vanaf nu kende Rome vier heersers. Het rijk kende hierdoor ook vierhoofdsteden van waaruit de keizers regeerden. Deze hoofdsteden waren: Nicomedia van de keizer Diocletianus; Mediolanum van Maximianus; Augusta treverorum van Constantinus I ‘Chlorus; en Sirmium van Galerius. In 305 traden Diocletianus en Maximianus af waardoor er weer twee keizers overbleven die weer over het westen en het oosten regeerden. Toen deze keizers aftraden en/of stierven raakte het rijk uiteindelijk in verval.

 

Ondergang

Het westen van het romeinserijk ging in 476 ten onder. Dit doordat de germanen de macht hier overnamen. Het oosten van het Romeinse rijk veranderde toen in een Grieks rijk wat die helft misschien wel heeft gered van de ondergang, want zij heeft nog tot 1453 bestaan. In dat jaar viel het rijk in handen van Turken.

 

Een meer volledig verhaal is te vinden op: http://nl.wikipedia.org/wiki/Romeinse_Rijk